Śmierć to jedyna pewna rzecz w naszym świecie. Można na różne sposoby odwlekać ją w czasie, ale nie możemy jej uniknąć. Nic zatem dziwnego, że najczęściej wywołuje w nas niepokój. To co następuje po śmierci było i jest przedmiotem rozważań wielu filozofów i teologów. Koncepcja śmierci, a właściwie tego co następuje po niej jest również obecna w szamanizmie, jednak znacznie różni się ona od wierzeń obecnych na gruncie cywilizacji zachodnich i religii monoteistycznych.

W szamanizmie, przekonanie, że nie ma czegoś takiego jak śmierć, która jest po prostu końcem życia, jest ugruntowane w koncepcji mówiącej, że dusza istnieje w nieskończonym procesie regeneracji. Nasza dusza pamięta swoją pradawną przeszłość, łączy się z naszym obecnym otoczeniem i zna nasze przyszłe życia. W ten sposób żyjemy wiecznie i nasza dusza jest nieśmiertelna, w przeciwieństwie do naszego obecnego ciała, które jest tylko skończonym i tymczasowym pojazdem. To co nazywamy śmiercią jest tylko transformacją, przejściem z jednej formy w inną, z jednego świata do innego, albo nawet tego samego, ale w innej postaci.

Całe nasze istnienie jest naznaczone wieloma przemianami. Zarówno pomiędzy naszymi wieloma życiami, a czasami nawet w obrębie tego, które nazywamy naszym obecnym życiem fizycznym. Jedną z najbardziej dramatycznych przemian, zarówno pod względem duchowym, jak i emocjonalnym, jest opuszczenie naszego ciała, w którym nasza dusza przebywa obecnie i przejście do następnego świata naszej wiecznej egzystencji. Zrozumiałym jest, że dla wielu ludzi jest to bardzo traumatyczny moment, któremu towarzyszy niepokój, a nawet strach. Jednak dzięki przetrwałym do naszych czasów tradycjom szamańskim uzyskujemy zupełnie inne spojrzenie na śmierć czy sam proces umierania.

Jak podkreślają szamani, kluczem do zrozumienia tajemnicy naszej własnej egzystencji jest zrozumienie kontinuum jakim jest nasze życie oraz poznanie natury naszej duszy. Tajemnica ta stanowi naturę naszej duchowości i jest esencją naszej wędrującej po światach egzystencji. Są to światy, które niektórzy z nas potrafią wyczuwać, które staramy się poznać i oddać ich naturę poprzez naszą kreatywność. Szamanizm oferuje nam zrozumienie naszej duszy jako wiecznego, zmiennokształtnego bytu, który wiecznie się odnawia i odradza w niezliczonych formach. Czasem ludzkich, czasem zupełnie innych.

Poprzez szamańskie ceremonie możemy oswoić się z czekającą nas przemianą. Biorąc w nich udział możemy ujrzeć całe nasze życie w kontekście zjednoczonego wszechświata, nie tylko w przestrzeni, ale też w czasie. Czas, który nie jest tylko linearnym stanem tego co było i co będzie, ale stanowi sumę wszystkich doświadczeń, które jednoczą cały czas w jeden, pojedynczy moment, który jest jednocześnie tutaj, teraz i zawsze. Transformacje, które nazywamy śmiercią, szaman widzi jako jeszcze jedną spośród nieskończonej liczby przemian w doświadczeniu danej duszy. Zamiast skupiać się na śmierci, jako końcu naszego życia, możemy skupić się na pozytywnej energii cudownego świata i piękna życia, które czeka na nas w jednym z wielu wymiarów do których trafimy po tej kolejnej przemianie.

Dzięki takiemu bardzo podstawowemu rozumieniu umierania z perspektywy szamanistycznej możemy pracować z duszami, które dokonują przemiany i przy okazji pomagają w tym trudnym czasie znaleźć spokój innym duszom, które też dokonują transformacji. Do najważniejszych zadań należy szamana należy m.in. pomaganie duszy w przemianie z ludzkiej formy w kolejną, która na niego czeka po ziemskiej śmierć. Po drugie, nowi adepci szamanizmu powinni nauczyć się jak podróżować poprzez swoją własną śmierć i zobaczyć co po niej czeka naszą duszę. Co dusza może robić, jaki ma wybór i jak może się zachowywać. Możemy się również nauczyć jak spotkać się z duszą osoby, która odeszła z naszego świata i załatwić z nią wszystkie niedokończone sprawy lub po prostu pożegnać się z nią, gdy nie było nam to dane, gdy jeszcze żyła. Możemy ją również zapytać o jej przeżycia związane z doświadczoną przez nią przemianą. Ponadto powinniśmy nauczyć się jak pomóc duszy, która została uwięziona pomiędzy światami. Taka pozbawiona ciała dusza nie może powrócić do ziemskiego życia, ale jeszcze nie połączyła się ze swoją nową duchową formą.

Szamanizm zakłada również wiarę w to, że decydujemy jak ma wyglądać nasze życie na ziemi. Niektórzy z nas znają to uczucie, które towarzyszy przejęciu pełnej kontroli nad swoim życiem i pokierowaniu nim ku zmianom, pozwalającym nam żyć w zgodzie z samym sobą, bez względu na świat w jakim obecnie przebywamy. Jednak, niektórzy mogą nie zdawać sobie spawy, że te zmiany naszego życia i naszego podejścia do niego, łączą się z naszą kolejną egzystencja. Po prostu zawsze tworzymy z naszej obecnej rzeczywistości kontinuum, które sięga wymiarów, które nasza dusza osiągnie po zakończeniu obecnej egzystencji. Jak tylko poprzez nasz system wierzeń określimy naszą obecną rzeczywistość, to jednocześnie wyznaczymy kierunek i naturę naszej przyszłej egzystencji.

Problemy zaczynają się, gdy ktoś nie ma jasno określonego systemu wierzeń. Wówczas jego dusza po opuszczeniu ciała, może nie wiedzieć, co ma robić i dokąd się udać. Dlatego podczas szamańskich podróży doświadcza się możliwości jakie ma dusza. Pozwalają one zobaczyć, w którym kierunku obecnie się poruszamy i jakie jest prawdopodobieństwo jakiegoś przyszłego zdarzenia i co możemy zmienić, jeśli nie podoba nam się to co zobaczyliśmy. Szamani często opisują, że podczas swoich podroży spotykają wiele zagubionych, błądzących dusz, które po opuszczeniu ciała, nie dotarły do celu. Dotyczy to zwłaszcza dusz pod silnym wpływem indywidualistycznej kultury Zachodu. Natomiast w kulturach kolektywnych, w których członkowie społeczności opierają się na wspólnym systemie wierzeń i wspierają się wzajemnie, o wiele rzadziej zdarzają się takie przypadki.

Przykładem są ludzie z plemienia Lakota, którzy uważają, że imię osoby, która dokonuje przemiany nie powinno być wymawiane przez rok. Dlatego pogrzeb odbywa się dopiero w rok po jej ziemskiej śmierci, co daje duszy czas na pełne przejście do innego świata, bez niepotrzebnego wywoływania jej z powrotem do naszego świata, przez co mogłaby nie chcieć odejść i zgubiłaby się pomiędzy wymiarami.

Podejście do śmierci w szamanizmie pozwoliło już wielu w spokoju rozstać się ze współczesnym światem, gdy nadeszła na to pora. Dzięki ceremoniom możemy poznać co nas czeka i tak pokierować naszym życiem, aby dusza po opuszczeniu ciała bez problemu przyjęła następną, przeznaczoną jej formę.

Śmierci i pogrzebom najczęściej towarzyszą łzy smutku i tęsknoty. Dzięki szamanizmowi mamy możliwość ponownego spotkania bliskich naszemu sercu osób i pozostania z nimi w kontakcie, a także pobierania od nich nauk, dzięki czemu możemy lepiej pokierować własnym życiem.